सुबास बस्नेत, नयाँ दिल्ली। भारतमा रहेका नेपाली ब्यबसायीहरुको छाता संगठन एभरेस्ट चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इन्डष्ट्रिजले दोश्रो इन्डो- नेपाल ट्रेड फेस्टिवल २०२६ आइतबार भंव्य रुपमा सम्पन्न गरेको छ । फेस्टिवल २० देखि २२ फरवरी – २०२६मा नयाँ दिल्लीको हौजखासस्थित पीएचडी हाउसमा आयोजना भएको थियो । पहिलो दिनको कार्यक्रम शुक्रबार विधिवतरुपमा उद्घाटन गरिएको थियो । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि भारतका लागि नेपाली राजदुत शंकर प्रशाद शर्मा, नेपाल उद्योग बाणिज्य संघका अध्यक्ष, चन्द्र प्रसाद ढकाल, एभरेस्ट चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इन्डष्ट्रिजका अध्यक्ष युबराज बराल लगाएतका विशिस्ट अतिथिहरुले पानसमा दियो बालेर उद्घाटन गरेका थिए। त्यस्तै तिन दिन नै फरक फरक क्षेत्रका विज्ञहरुसंग प्यानल डिस्कसन भएका थिए। यस मेलाले नेपाल र भारतबीच व्यापार, पर्यटन, व्यवसाय, संस्कृति र नेपाल-भारत विचको सम्बन्ध प्रगाढ बनाएको छ। साथै नेपाल र भारतबीच व्यापार प्रवर्दनमा यो महोत्सव एक सेतुको रुपमा स्थापित हुन सहयोग गरेको विज्ञहरुको भनाई छ ।

नेपाल–भारतबीच बहुआयामिक आर्थिक, प्राविधिक र सांस्कृतिक सहकार्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने उद्देश्यले आयोजित तीन दिने इन्डो–नेपाल ट्रेड फेस्टिभल २०२६ सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ। भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा सम्पन्न महोत्सवले लगानी प्रवर्द्धन, ऊर्जा साझेदारी, डिजिटल अर्थतन्त्र, पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य, युवा सशक्तीकरण र नवप्रवर्तनका क्षेत्रमा सुदृढ सहकार्य अपरिहार्य रहेको साझा निष्कर्ष निकालेको छ।

“Connecting People, Enhancing Bilateral Trade” मूल नारासहित आयोजित महोत्सव एभरेस्ट चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इन्डष्ट्रिजको मुख्य आयोजनामा सम्पन्न भएको हो। कार्यक्रममा नेपाल पर्यटन बोर्ड तथा व्यापार तथा निकासी प्रवर्द्धन केन्द्रले सहकार्य गरेको थियो। हौज खासस्थित PHD भवनमा सम्पन्न महोत्सवमा करिव १०० भन्दा बढी स्टलहरू राखिएका थिए भने २० हजारभन्दा बढी दर्शकको सहभागिता रहेको आयोजकले जनाएको छ।

उच्चस्तरीय सहभागिता र उद्घाटन सन्देश:

उद्घाटन सत्रलाई सम्बोधन गर्दै भारतका लागि नेपाली राजदूत डा शंकर प्रसाद शर्माले भारतमा नेपालको पर्यटन प्रवर्द्धनलाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो। निर्यात संरचनामा विविधीकरण आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै उहाँले सोयाबिन तेल र पाम आयलमा निर्भरता घटाएर अन्य उत्पादन विस्तार गर्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो। भारतीय व्यापार मेलामा नेपाली सहभागिता न्यून रहेकोप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै निजी क्षेत्रलाई स्पष्ट रोडम्यापसहित अघि बढ्न आह्वान गर्नुभयो।

उद्घाटन सत्रका विशेष अतिथि मुनु महावर, अतिरिक्त सचिव, भारत सरकारले नेपालमा हुन लागेको आम निर्वाचनका लागि शुभकामना व्यक्त गर्दै भारतले आवश्यक लजिस्टिक सहयोग उपलब्ध गराएको जानकारी दिनुभयो। उहाँले भारत–नेपाल स्टार्टअप साझेदारीअन्तर्गत ४० नेपाली उद्यमीलाई Indian Institute of Technology Madras मा तालिम प्रदान गरिएको र केही उद्यमी इन्क्युबेसन तथा लगानीका लागि छनोट भएको जानकारी दिनुभयो।

ऊर्जा साझेदारी: “हिमालयन कम्प्युट करिडोर” अवधारणा:

“Harnessing Himalayan Hydropower” सत्रमा ऊर्जा उत्पादन, व्यापार उदारीकरण, प्रसारण लाइन सुदृढीकरण र स्थिर नीतिगत वातावरणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने निष्कर्ष निकालियो। वक्ताहरूले नेपालसँग उपलब्ध स्वच्छ जलविद्युत् र चिसो हावापानी डेटा सेन्टरका लागि उपयुक्त भएको उल्लेख गर्दै “हिमालयन कम्प्युट करिडोर” अवधारणा अघि सारे। भारतको एआई–केन्द्रित विकास रणनीतिका लागि दीर्घकालीन ऊर्जा आपूर्ति सुनिश्चित गर्न नेपाल रणनीतिक साझेदार बन्न सक्ने धारणा व्यक्त गरियो। ऊर्जा निर्यातभन्दा अघि आन्तरिक ऊर्जा सुदृढीकरण, ग्रामीण क्षेत्रमा भरपर्दो आपूर्ति र प्रसारण पूर्वाधार विस्तार अपरिहार्य रहेकोमा सबै एकमत देखिएको थियो।

बैंकिङ, फिनटेक र डिजिटल अर्थतन्त्र:

“Indo–Nepal Banking & FinTech Business Opportunities and Challenges” सत्रमा डिजिटल भुक्तानी, क्रस–बोर्डर रेमिटेन्स, मौद्रिक समन्वय र साइबर सुरक्षाबारे गहन छलफल भयो। वक्ताहरूले QR आधारित भुक्तानी प्रणाली अन्तरसम्बन्ध, मेडिकल र शिक्षा प्रयोजनका रकम स्थानान्तरण सहजता तथा नियामक समन्वय आवश्यक रहेको औंल्याए। ग्रामीण क्षेत्रमा डिजिटल बैंकिङ पहुँच विस्तार र वित्तीय समावेशन सुदृढ गर्न दुवै देशका नियामक निकायबीच संरचनागत सहकार्य अपरिहार्य रहेको निष्कर्ष निकालिएको थियो ।

पर्यटन: रामायण–बुद्ध सर्किटदेखि वेडिङ डेस्टिनेसनसम्म:

“Indo–Nepal Tourism Ecosystem” सत्रले रामायण सर्किट, बुद्ध सर्किट, साहसिक पर्यटन, वेलनेस र डेस्टिनेसन वेडिङलाई एकीकृत रणनीतिमा अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्यायो।
सीमाक्षेत्र व्यवस्थापन सुधार, स्पष्ट ब्रान्डिङ, आक्रामक मार्केटिङ र नीतिगत स्पष्टता बिना अपेक्षित उपलब्धि सम्भव नहुने धारणा व्यक्त गरेको थियो । भारतीय पर्यटकको ठूलो सम्भावना उपयोग गर्न सकिए पर्यटन अर्थतन्त्रमा व्यापक प्रभाव पर्ने विश्लेषण प्रस्तुत गरियो।

मिडिया, विश्वास र डिजिटल युग:

“Media, Mis-Disinformation & Mutual Trust” सत्रमा डिजिटल युगमा जिम्मेवार पत्रकारिता अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेकोमा जोड दिइयो।
Abhijeet Majumdar र Pankaj Mishra लगायत वक्ताहरूले गलत सूचना र कथानक निर्माणले द्विपक्षीय सम्बन्धमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने चेतावनी दिएका थिए। जनस्तरको सम्बन्ध सुदृढ गर्दै विविध र बहुआयामिक कथानक प्रवर्द्धन गर्नुपर्ने साझा समझदारी व्यक्त गरियो।

युवा, शिक्षा, स्वास्थ्य र अनुसन्धान:

“Youth Engagement, Health and Educational Partnerships” सत्रले योग, आयुर्वेद, अनुसन्धान सहकार्य र विद्यार्थी कूटनीतिलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने सन्देश दिएको छ। क्षेत्रीय विश्वविद्यालय सहकार्य, छात्रवृत्ति विस्तार, अनुसन्धान–केन्द्रित साझेदारी र परम्परागत ज्ञान प्रणालीको वैज्ञानिक प्रमाणीकरण आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरियो।

एआई, स्टार्टअप र Vision २०३०:

“Vision 2030: Innovation, AI & Startups” सत्रले प्रतिस्पर्धाभन्दा सहकार्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने निष्कर्ष निकालेको छ। नेपालका हरित ऊर्जा स्रोत र युवा जनशक्ति डेटा सेन्टर तथा एआई इकोसिस्टमका लागि अवसरका रूपमा प्रस्तुत गरियो। नीतिगत स्पष्टता, कर सहजीकरण र प्रविधि–सुरक्षा सन्तुलन कायम गर्न सके नेपाल–भारत टेक सहकार्य दक्षिण एशियाकै उदाहरणीय मोडेल बन्न सक्ने विश्वास व्यक्त गरियो।

समग्र निष्कर्ष:

तीन दिनसम्म सञ्चालन भएका १० भन्दा बढी उच्चस्तरीय सत्र र नीति–संवादले स्पष्ट रूपमा देखाएको छ कि नेपाल–भारत सम्बन्ध अब परम्परागत व्यापारिक ढाँचाभन्दा अघि बढेर ऊर्जा, डिजिटल अर्थतन्त्र, नवप्रवर्तन, पर्यटन, शिक्षा र सांस्कृतिक कूटनीतिको एकीकृत संरचनातर्फ उन्मुख हुँदैछ। स्थिर नीति, पूर्वाधार विकास, निजी क्षेत्रको सक्रियता, जिम्मेवार सञ्चार अभ्यास र जनस्तरको सम्बन्ध सुदृढीकरणमार्फत साझा समृद्धि हासिल गर्न सकिने विश्वासका साथ इन्डो–नेपाल ट्रेड फेस्टिभल २०२६ सम्पन्न भएको छ।